نرمه واران

شعر کردی کلهری (کرماشانی )‌ و مطالبی در باره ادبیات کردی


 

 

 

ئاهوو ١

خودایا عاشق و ئاگر وه گیانم

کیوه‌ی به‌رز ته‌مه‌یل  پایزانم

له ئه‌ور ئاسمان و ته‌مته‌مه‌لیول

خه‌م  ئاهوو مه‌وارن شان وه شانم

 

ئاهوو٢

له ناو ئێ  پایزه‌یل پیره ئمشه‌و

دلم چیو ئه‌وره‌گان دلگیره ئمشه‌و

وه‌تم چه‌و تر ئلالێ  راێ  زمانه‌ت

له نوو ئاهوو خێالم گیره ئمشه‌و

 

ئاهوو٣

په‌شیوێ  وه‌لنگه‌گان داره‌گانه

هناس ئه‌زره‌ت ئاواره‌گانه

چه‌نێگه مه‌ی چه‌وه‌یل زامند که‌ێ 

دلم ئاهوو غه‌ریب شاره‌گانه

 

 

ئاهوو۴

چه‌نێگه چیو مه‌لیوچگ وه‌یل و چه‌یلم

م ده‌ێری داخه‌گه‌ێ  باوان له‌یلم

سه‌یادێ  تا وه سوو ها شوونم ئمشه‌و

هه چیو ئاهوو ولات بێکه‌سه‌یلم

 

 

ئاهوو ۵

هناێ  سروه‌ێ  خیالێ  تێ  شرو که‌ێ 

دلم چیو ئه‌وره‌گان مه‌ی ئه‌سر نوو که‌ێ 

خیال ئاهوو بێکه‌س تیه‌رێد و

وه ئزن ئه‌و چه‌وه‌یله له‌ێره کوو که‌ێ 

 

 

ئاهوو۶

ئه‌گه‌ر زیو هاتمه یا گه‌ر  گ دێره

وه ئزن ئه‌و چه‌وه‌یله هامه ئێره

وه راسی زانسی چیو بێکه‌س ئاهوو

چه‌وه‌رێ  چه‌و تنم له‌ێ  گه‌رمه‌سێره ؟!

 

 

ئاهوو ٧ 

له لاێ  زلماته‌گه‌ی ئێ  پیره داره      

م ده‌ێری یه‌ێ  چراخم چه‌ن شه‌واره

مه‌گه‌ر وه شه‌و چه‌وه‌یلد رووشنه‌و بووم

هه چیو ئاهوو غه‌ریبێ  له‌ێ  حساره

 

 

 

ئاهوو ٨   

توام ئاواره بووم و بیقه‌رارێ 

هه چیو ته‌نیا که‌پوو وه‌یل وه‌هارێ 

دلم نه‌زر چه‌وه‌یلێ  که‌م گ شایه‌د

په‌نا‌ی سه‌وزێ ئراێ ئاهوو  بوارێ

 

 

ئاهوو ٩

دلم بێ  چه‌و  میه‌رێ  که‌و  چرچگێده‌و

نیه‌ئارمیه‌ێ ، له ناو  خه‌و چرچگێده‌و

هه چیو ئاهوو په‌شیوێ  بێ  ت ته‌نیاس

له سارووکی سیه‌ێ  شه‌و چرچگێده‌و

 

 

ئاهوو ١٠

نه ‌خوه‌ر ده‌ێدن ، نه وارانه،‌ نه‌ئه‌وره

دلم بێ  ت ئه‌سیر ملک جه‌وره

م ئاهوو ، شه‌و به‌ساێه رێ  ته‌کانم

سه‌یادم ها له قه‌ێ  ئێ  تاش که‌وره

 

 

 

ئاهوو ١١

هه‌میوشه عه‌تر جاران ت وارێ 

شکووفه‌ی شه‌وق داران ت وارێ 

ئه‌گه‌ر ئاهوو خێالم چیوزه ده‌یدن

سه‌فاێ  سه‌ز وه‌هاران ت وارێ 

 

 

ئاهوو ١٢

توام ئاگر وه گوول و پا به‌سێ  بووم

شه‌که‌ت راێ  عه‌تر چه‌و هانا ره‌سێ  بووم

دلێ  ئه‌وریشم سه‌وز وه‌هاره

قه‌بوولم که‌ێ  گ ئاهوو بێ  که‌سێ  بووم ؟!

 

جه‌لیل ئاهه‌نگه‌رنژاد



نویسنده : جلیل آهنگرنژاد ; ساعت ٧:۱٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٢/٢٧



مه‌لا په‌ریشان له نوای یه‌گ شایر بوو ،‌یه‌ی ئایه‌م ناسیای له وه‌ر داوان دین و مه‌سه‌و .  له روژیاری گ ئه‌یو زینی بیوه ،‌فره شه‌ره‌یل و خراوه‌یل له بان باسه‌یل که‌لامی ولات نیوسه‌ره‌یل و زانایل گرتیه سه ‌وه‌ر .

مه‌لا په‌ریشان هه‌ر ئه‌و چیونه گ ها له شوون ناویه‌و ، منال دینه‌وه‌ر بیوه و له ئه‌وه‌ل ساله یل قه‌رن نو هجری زینی بیوه . چشتیگ ک تیوه نی درای ئی تاریخه له زنه‌ی مه‌لا په‌ریشان ده‌سمیتمان بیه‌ی ، ئشاره یگه له ناو شیعره گانی ک وه حافز ره‌جه‌ب ئه‌لبرسی که‌ید .البرسی نیوسه‌ر کتاو مه‌شارق ئه‌لئه‌نوار ئه‌لیه‌قینه گ هه له ئی قه‌رنه گ وه‌تیم زینی بیوه .  

خاسه بزانیمن گ مه‌لا وه زوانه‌یل کوردی فارسی عه‌ره‌وی و ترکی تیوه‌نسیه قسیه بکه‌ید و چشت بنیوسید . عه‌لامه‌ی ته‌یرانی له ناو کتاو ئه‌زه‌ریعه له په‌ره ی 159 له جه‌لد 9 کتاوه گه‌ی له باره‌ی مه‌لا نیوسید :

    دیوان پریشان کرد  کان تملیذ الشیخ رجب البرسى ومن شعراء القرن التاسع، توجد دیوانه بالکردیة فی اکثر من الف بیت وفیه " معراج نامه " ومنه:
ژ ذات چون عاجز مانى بوس لب * ژصفات درک کر تتمه مطلب/
بگذر ژى بلواتها وبن * کورى کار نداشت ویش مکب .
یعنی پریشان کرد، شاگرد شیخ رجب برسی و از شعرای قرن نهم است. دیوانش به زبان کردی در بیشتر از هزار بیت موجود است. و در دیوانش"معرج نامه ای" هم دارد و این دو بیت از معراج نامه اش است:
ژ ذات چون عاجز مانى بوس لب * ژصفات درک کر تتمه مطلب/
بگذر ژى بلواتها وبن * کورى کار نداشت ویش مکب .

چه‌ن گله له شیعرگان مه‌لا په‌ریشان له ناو گتاویگ کوه و بیوه گ نیشان له یه‌ی کتاو علمی نیه‌ی ولام ئی کتاوه ئرای که‌سیگ ک بتوای ئه‌ول ئی شایرا ناسیای بوود ، فره خاسه . ئی کتاوه پیاییگ و ناو فه‌تعه‌لی حه‌یده‌ری زیبجوویی له سال 1335 چاپ کردیه ...



نویسنده : جلیل آهنگرنژاد ; ساعت ۱۱:٢٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٢/٢٧
واژه کلیدی :ادبیات کوردی و واژه کلیدی :جلیل آهنگرنژاد



جه‌لیل ئاهه‌نگه‌رنیژاد

به‌ش یه‌کم

ئیمه ولات ده‌وله‌مه‌نیگیم . ده‌وله‌مه‌ن له باوه‌ت فه‌رهه‌نگه‌و . له باوه‌ت ئه‌ده‌بیاته‌و . له باوه‌ت هونه‌ره‌و . یه‌یشه‌زانیم گ گه‌وره‌ترین مدو مه‌ننمان هه یه‌سه گ هه‌س ! . گه‌پ له سه‌ر ئه‌ده‌بیات و بن و بنچینه‌ی ،‌ گه‌پ دیور و دریژیگه . گه‌پیگه گ له بانی گیچه‌له‌یل فره‌یگیش هه‌س. گیچه‌له‌یلی گ فره‌ وه‌خته‌یل تیوه‌نسیه ده‌س و په‌لمان بوه‌سی و ده‌سه‌ونجی بیلیده‌مان ئرای یه‌گ ده‌سه‌و سیه‌و بازی نه‌وه‌یمن .

ولام بایه‌س وه‌ت و بایه‌س نیوسا تاگه‌ر بانانییه‌یل بزانن له نواتره‌ک له ئه‌وان چوه بیوه . ئی ده‌روه‌چه گ توای له‌یه‌ئه‌و دیوا واز بکه‌م ،‌ چشتیگه له ره‌نگامه‌ی ئی سه‌رباسه !. له خودا ئه‌ونه‌ت توام ده‌سمیه‌تم بیه‌ید تا گه‌ر بتیوه‌نم ئی باسه ئه‌و په‌رتق بوه‌م.

هه‌ر ئه‌و چیونه‌گ فره له گه‌ورایل وه‌تنه ریشی ئه‌دبیات و شیعر ولات کرماشان تا ئه‌و په‌ر میژو چوود . ئه‌گه‌ر له سه‌نه‌د و قه‌واله‌گانا شرو بکه‌یم‌،‌دیونیمن گ شیعر کوردی خوه‌مان (خواری) بنچینه‌ی نیوسیانی هه‌لگه‌ردیه‌ده‌و مه‌سنه‌وی هورموزگان له  ولات سوله‌یمانی که‌فتیه‌سه‌و ده‌یشت.(١)

ولام وه داخه‌وه له ئه‌و ئه‌و دیوا تا چه‌نی چه‌ن قه‌رن بی باوگ و دالگ ئیمه هه‌ر چی شیعر داشتیمنه شوون و لوونی دیار نیه تا زه‌مانی گ ره‌سیمنه شاعر و زانایگ له قه‌رن هه‌یشم وه ناو ناسیای مه‌لا په‌ریشان دینه‌وری ...

 



نویسنده : جلیل آهنگرنژاد ; ساعت ۸:٤٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٢/٩